Najczęściej zadawane pytania

VAL to badanie naukowe prowadzone przez naukowców z Uniwersytetu Islandzkiego. Jest częścią międzynarodowego projektu badawczego, którego celem jest lepsze zrozumienie ludzkich zachowań i podejmowania decyzji. Taka wiedza może pomóc w ulepszaniu polityki publicznej, usług i rozwiązań w wielu obszarach życia społecznego.

Możesz wziąć udział, jeśli masz od 18 do 66 lat, posiadasz identyfikator elektroniczny (rafræn skilríki) i na co dzień mieszkasz lub przebywasz w regionie stołecznym. Nie ma znaczenia, gdzie jesteś zameldowany/a.

Badanie jest przeznaczone dla osób mieszkających w regionie stołecznym. Udział nie jest jednak uzależniony od meldunku. Możesz wziąć udział, jeśli mieszkasz w tym regionie lub na co dzień w nim przebywasz, przez dłuższy lub krótszy czas, nawet jeśli jesteś zameldowany/a gdzie indziej.

Badanie jest prowadzone we współpracy z usługodawcami sprzedającymi karnety, bilety lub karty zapewniające dostęp do usług. Taka współpraca jest niezbędna, aby odpowiedzieć na określone pytania badawcze. Wszystkie usługi wykorzystywane w tym celu są dostępne w regionie stołecznym. Są to baseny miasta Reykjavík, transport publiczny Strætó, Reykjavik Culture Card oraz siłownie Katla Fitness. Udział jest zatem ograniczony do regionu stołecznego, aby uczestnicy mogli rzeczywiście korzystać z karnetów, biletów lub kart, które mogą im zostać zaoferowane.

W ramach badania niektórzy uczestnicy mogą kupić określone usługi po obniżonej cenie. Obejmuje to usługi, które dla osób w wieku 67 lat i starszych są bezpłatne lub dostępne po znacznie obniżonej cenie. System zniżek, na którym opiera się badanie, nie ma zatem zastosowania do tej grupy wiekowej.

Nie. Każda osoba może wziąć udział w tej wersji badania tylko raz. W późniejszym czasie mogą jednak pojawić się możliwości udziału w kolejnych badaniach będących jego kontynuacją.

Niektórzy uczestnicy otrzymują bezpośrednie wypłaty pieniężne w wysokości do 15 000 ISK. Takie wypłaty trafiają na rachunek bankowy uczestnika. Uczestnikom może również zostać zaoferowany karnet, bilet lub karta ze zniżką: bilet okresowy Strætó, karnet na siłownię Katla Fitness, Reykjavik Culture Card lub karnet na baseny miasta Reykjavík. Uczestnicy mogą także otrzymać indywidualną informację zwrotną o swoich zachowaniach w porównaniu z innymi osobami. Taka informacja jest wysyłana później i tylko wtedy, gdy uczestnik zaznaczy, że chce ją otrzymać.

Nie. Nie wszyscy uczestnicy odpowiadają na te same pytania, a przebieg badania może być dla nich różny. To nie błąd, lecz element projektu badania. Dwie osoby uczestniczące w tym samym czasie mogą zatem mieć różne doświadczenia.

Wszyscy uczestnicy otrzymują jasne informacje i instrukcje dotyczące każdej części badania, która jest im przedstawiana.

Nie. Jeśli otrzymasz możliwość zakupu karnetu, biletu lub karty, najpierw zapytamy Cię, na którą usługę najbardziej chcesz otrzymać ofertę. Do wyboru będą usługi, na które nie masz jeszcze karnetu, biletu okresowego lub karty. Otrzymasz jedną możliwość zakupu wybranego produktu zapewniającego dostęp do tej usługi.

Następnie cena zostanie wylosowana, dlatego może być różna dla poszczególnych uczestników. Jeśli wylosowana cena będzie wyższa od podanej przez Ciebie ceny maksymalnej, zakup nie nastąpi i podczas tego udziału w badaniu nie otrzymasz później oferty zakupu innego karnetu, biletu lub karty.

Więcej informacji o ustalaniu ceny znajdziesz w odpowiedzi na pytanie „Jak ustalana jest cena karnetu, biletu lub karty?”.

Jeśli w ramach udziału w badaniu otrzymasz wypłatę, trafi ona na rachunek bankowy podany przez Ciebie w interfejsie badania. Wysokość wypłaty zależy od Twoich wyborów w badaniu oraz od losowania.

Najpierw podajesz najwyższą cenę, jaką zgadzasz się zapłacić za karnet, bilet lub kartę. Następnie koło losujące wybiera cenę z zakresu od zera do ceny rynkowej wybranego produktu. Wszystkie ceny w tym zakresie mają jednakowe prawdopodobieństwo wylosowania, niezależnie od wybranej przez Ciebie ceny maksymalnej.

Jeśli wylosowana cena jest równa podanej przez Ciebie cenie maksymalnej lub od niej niższa, zakup dochodzi do skutku i płacisz wylosowaną cenę, a nie podaną przez Ciebie cenę maksymalną. Jeśli wylosowana cena jest wyższa, zakup nie następuje.

Dlatego zawsze w Twoim interesie jest podanie maksymalnej kwoty, jaką naprawdę zgadzasz się zapłacić.

Jeśli podasz cenę maksymalną wyższą od tej, jaką rzeczywiście zgadzasz się zapłacić, ryzykujesz zakup po cenie wyższej od tej, którą faktycznie zgadzasz się zapłacić.

Jeśli podasz cenę maksymalną niższą od tej, która w rzeczywistości byłaby dla Ciebie do przyjęcia, możesz stracić możliwość zakupu po cenie, która by Ci odpowiadała.

Za karnet, bilet lub kartę płaci się kartą płatniczą w interfejsie badania. Jeśli zakup dojdzie do skutku, wybrany produkt zostanie utworzony u odpowiedniego usługodawcy (Strætó, Katla Fitness lub miasto Reykjavík). Informacje niezbędne do jego utworzenia zostaną następnie przekazane usługodawcy odpowiedzialnemu za jego wydanie lub aktywację. Po sfinalizowaniu zakupu otrzymasz wszystkie niezbędne informacje o sposobie aktywacji.

Tak. Aby ukończyć swój udział w badaniu, musisz podać numer karty płatniczej w bezpiecznym interfejsie, ponieważ udział obejmuje możliwość zakupu karnetu, biletu lub karty po obniżonej cenie. Jest to warunek uczestnictwa, a nie następstwo zakupu.

Zawsze możesz zdecydować, że nie podasz danych karty płatniczej, i zamiast tego zakończyć udział. Dane karty płatniczej są obsługiwane przez operatora płatności Verifone w imieniu banku Landsbankinn. Landsbankinn spełnia międzynarodowe standardy bezpieczeństwa PCI DSS. Dane te są usuwane po zakończeniu płatności.

Tak, jeśli tego chcesz. Pod koniec udziału w badaniu możesz wskazać, czy chcesz otrzymać indywidualną informację zwrotną pokazującą cechy Twojego sposobu podejmowania decyzji w porównaniu z innymi uczestnikami. Jest to dobrowolne. Możesz zgodzić się na jej otrzymanie lub odmówić; Twój wybór nie wpływa na nic innego w badaniu.

Informacja zwrotna nie zostanie wysłana bezpośrednio po zakończeniu Twojego udziału, lecz po zakończeniu całego badania. Zostanie przesłana na podany przez Ciebie adres e-mail. Aby móc ją otrzymać, musisz wziąć udział w badaniu aż do końca.

Ryzyko związane z udziałem uznajemy za znikome. Badanie obejmuje jednak koło losujące i losowanie, co może przypominać hazard. Osoby uzależnione od hazardu powinny wziąć to pod uwagę przed podjęciem decyzji o udziale.

Zespół SÁÁ zajmujący się problemami z hazardem udziela pomocy w tym zakresie: spilavandi@saa.is lub telefon +354 530 7600.

Przed rozpoczęciem udziału otrzymujesz informacje o badaniu oraz o tym, jak Twoje dane będą przechowywane i wykorzystywane. Następnie prosimy Cię o zaakceptowanie warunków badania na podstawie tych informacji (świadoma zgoda). Udział w badaniu podlega warunkom określonym w świadomej zgodzie.

Możesz przeczytać pełny tekst zgody tutaj.

Masz 24 godziny na ukończenie swojego udziału w badaniu. Odliczanie rozpoczyna się w chwili zalogowania się za pomocą identyfikacji elektronicznej.

W ciągu tych 24 godzin możesz w dowolnym momencie zamknąć interfejs i zalogować się ponownie za pomocą identyfikacji elektronicznej, aby kontynuować od miejsca, w którym nastąpiła przerwa. Po upływie tego czasu dostęp zostaje zamknięty i dalszy udział nie jest możliwy.

Możliwość otrzymania wypłaty pieniężnej jest uzależniona od ukończenia całego badania w ciągu tych 24 godzin. Jeśli w ramach badania kupisz karnet, bilet lub kartę, zakupiony produkt jest Twój od chwili sfinalizowania zakupu, niezależnie od tego, czy ukończysz badanie.

Świadoma zgoda jest Ci przedstawiana po zalogowaniu, gdy czas jest już odliczany. Możesz jednak przeczytać świadomą zgodę tutaj przed rozpoczęciem, bez uruchamiania odliczania.

W badaniach nad zachowaniem i podejmowaniem decyzji standardową praktyką jest nieujawnianie z wyprzedzeniem dokładnych pytań badawczych. Wynika to z tego, że uczestnik, który wie, co jest mierzone, prawdopodobnie zmieni swoje zachowanie, zazwyczaj nieumyślnie. Badanie może wtedy mierzyć reakcje na samo pytanie zamiast zachowania, które miało analizować, co zmniejsza wartość wyników.

Nie jest to wprowadzanie w błąd. Żadna informacja przekazana Ci w badaniu nie jest nieprawdziwa. Przed wyrażeniem zgody na udział otrzymujesz pełne informacje o tym, na czym polega uczestnictwo, jak dane są przechowywane i wykorzystywane, co możesz otrzymać i jakie masz prawa. Jedyne, czego nie ujawniamy z wyprzedzeniem, to konkretne pytania badawcze, na które mają odpowiedzieć wyniki.

Wyniki badania zostaną opublikowane w sposób ogólnodostępny, gdy będą gotowe.

Nie. Twoje odpowiedzi są przechowywane pod zaszyfrowanym identyfikatorem, a analiza wykorzystuje bazę danych, która nie zawiera informacji umożliwiających bezpośrednią identyfikację, takich jak imiona i nazwiska czy numery identyfikacyjne osób. Klucz szyfrujący jest przechowywany oddzielnie od danych przez Dział Technologii Informacyjnych Uniwersytetu Islandzkiego. Badacze nie mają dostępu do klucza, a w publikowanych wynikach nie pojawiają się żadne informacje umożliwiające identyfikację osoby.

Klucz szyfrujący jest jednak używany w ograniczonej liczbie przypadków niezbędnych do przeprowadzenia badania: do łączenia odpowiedzi z danymi o korzystaniu z usług pochodzącymi od usługodawców (Strætó, Katla Fitness i miasto Reykjavík) oraz z innymi źródłami danych, do aktywacji karnetu, biletu lub karty, do wypłacania pieniędzy uczestnikom i zgłaszania wypłat organom podatkowym oraz do przesłania Ci Twojej indywidualnej informacji zwrotnej, jeśli o nią poprosisz. W każdym przypadku wykorzystywane są tylko informacje potrzebne do wykonania danego zadania.

Aby zwiększyć przejrzystość i umożliwić odtworzenie wyników, dane z badania, oznaczone zaszyfrowanymi identyfikatorami, zostaną udostępnione w ramach kontrolowanego dostępu. O dostęp do nich mogą ubiegać się badacze z uznanych instytucji badawczych z całego świata.

Oznacza to, że dane mogą być przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy. Takie przekazywanie odbywa się zgodnie z rozdziałem V unijnego ogólnego rozporządzenia o ochronie danych (RODO), z zastosowaniem odpowiednich zabezpieczeń. Nie udostępnia się żadnych informacji umożliwiających identyfikację osoby.

Udział jest zawsze dobrowolny i nigdy nie musisz podawać powodu swojej decyzji. Możliwe są dwie sytuacje.

Zakończenie udziału w trakcie badania. Możesz w dowolnym momencie zamknąć interfejs i po prostu nie kontynuować. Możliwość otrzymania wypłaty pieniężnej wymaga jednak ukończenia udziału w badaniu w ciągu 24 godzin od pierwszego zalogowania się za pomocą identyfikacji elektronicznej. Jeśli zakup już nastąpił, karnet, bilet lub karta pozostaje Twoją własnością, niezależnie od tego, czy ukończysz badanie.

Wycofanie zgody w późniejszym czasie. Możesz również skontaktować się z nami i poprosić, aby Twoje dane nie były dalej wykorzystywane, aby Twoje odpowiedzi nie były w przyszłości łączone z innymi źródłami danych lub aby nie zapraszano Cię do udziału w innych badaniach. Wyślij e-mail na adres rannsoknin.val@hi.is lub zadzwoń pod numer +354 525 4545 (Instytut Badań Społecznych Uniwersytetu Islandzkiego).

Niektórych czynności nie można jednak cofnąć. Sfinalizowane zakupy nie są anulowane, a dokonane już wypłaty nie są cofane. To samo dotyczy przetwarzania danych, które już miało miejsce, na przykład przeprowadzonych analiz i opublikowanych wyników. Wycofanie zgody zatrzymuje dalsze wykorzystywanie Twoich danych w badaniu, ale nie cofa tego, co już zostało zrobione.

Zakończenie udziału po sfinalizowaniu zakupu karnetu, biletu lub karty nie wpływa na ten zakup; zakupiony produkt jest Twój. Nie będziesz jednak mieć możliwości otrzymania wypłat pieniężnych. Taką możliwość mają wyłącznie uczestnicy, którzy ukończą badanie. To samo dotyczy indywidualnej informacji zwrotnej opartej na informacjach z badania.

Główną badaczką jest Tinna Laufey Ásgeirsdóttir, profesor na Uniwersytecie Islandzkim. W projekcie uczestniczą również następujący badacze:

• Matthias Wibral, adiunkt, Uniwersytet w Maastricht, Holandia
• Arno Riedl, profesor, Uniwersytet w Maastricht, Holandia
• Matthias Sutter, profesor, Instytut Ekonomii Behawioralnej im. Maxa Plancka, Niemcy
• Michał Krawczyk, profesor, Uniwersytet Warszawski, Polska
• Hjördís Harðardóttir, kierowniczka projektu, Uniwersytet Islandzki
• Helgi Guðmundsson, specjalista, Instytut Badań Społecznych Uniwersytetu Islandzkiego
• Cass Sunstein, profesor, Uniwersytet Harvarda, Stany Zjednoczone
• Hulda Þórisdóttir, profesor, Uniwersytet Islandzki
• Guðberg Konráð Jónsson, dyrektor, Instytut Badań Społecznych Uniwersytetu Islandzkiego

Tak. Protokół badania został przedłożony komisji etycznej Uniwersytetu w Maastricht, która 25 maja 2026 roku nie zgłosiła zastrzeżeń etycznych dotyczących sposobu prowadzenia badania. Badanie jest realizowane w ramach współpracy międzynarodowej, a część zespołu badawczego pracuje na tej uczelni. Badanie nie wymaga zgody islandzkiej Krajowej Komisji Bioetycznej (Vísindasiðanefnd) na podstawie islandzkiej ustawy nr 44/2014 o badaniach naukowych w sektorze ochrony zdrowia ani zgody islandzkiego organu ochrony danych osobowych na podstawie islandzkiej ustawy nr 90/2018 o ochronie danych osobowych i ich przetwarzaniu, ponieważ ogólne przetwarzanie danych badawczych opiera się na świadomej zgodzie uczestników.

Pytania dotyczące badania i udziału w nim można kierować do zespołu badawczego na adres e-mail rannsoknin.val@hi.is lub do Instytutu Badań Społecznych Uniwersytetu Islandzkiego pod numerem telefonu +354 525 4545. Instytut Badań Społecznych zajmuje się zbieraniem danych.

Administratorem danych osobowych jest Uniwersytet Islandzki. Pytania dotyczące ochrony danych można kierować do inspektora ochrony danych uczelni, Magnúsa Jökulla Sigurjónssona, mjs@hi.is, telefon +354 525 4052.